Yükleniyor..
Menü

Elektronik Sigara Kullanımına Objektif Bakış

Yorumları oku (1)
Elektronik sigara (e-sigara), tütün sigarası içme alışkanlığını bırakmak isteyen tiryakilere yardımcı olmak amacıyla geliştirilen bir alettir. Son bir kaç sene içinde, diğer ülkelerde olduğu gibi, Türkiye’de de kullanımı bir hayli yaygınlaşmıştır. Bu aletin özellikleri, insan sağlığı üzerine etkileri, tütün sigarasını bırakmaya yönelik potansiyeli dünya çapında ilgi çekmektedir. Bu derlemede, esigara ile ilgili olarak belirtilen hususlarda, okuyucuların objektif bir bakış açısına sahip olmalarının sağlanması amaçlanmaktadır. Bu amaca yönelik olarak e-sigara cihazı ve kullanımına ait genel bilgiler ile cihaz üzerine yapılan çalışmalar incelenmiştir. Bu konuda yapılan çalışmalar; anketler, klinik gözlem çalışmaları ile potansiyel zararlı etkilere yönelik klinik ve girişimsel çalışmalar şeklinde detaylı bir şekilde gözden geçirilmiştir.

E-Sigara Cihazı ve Kullanımı Hakkında Genel Bilgiler: E-sigara, tütün sigara içme alışkanlığını bırakmak isteyen tiryakilere yardımcı olmak amacıyla geliştirilen alternatif bir alettir. Ayrıca tütün sigarası kullanımının sağlığa zararlı etkilerinden kaçınmak için kullanılmaktadır. Tütün sigarasının içimi İngilizce’de “smoking” şeklinde belirtilirken, e-sigara içimi “vaping” olarak yeni bir terminolojiyle adlandırılmıştır .


E-sigara, Çinli farmakolog Hok Lik tarafından 2003 yılında patent almış bir üründür2 . Bunlar pil ile çalışan, sıklıkla görünümü sigaraya benzeyen, tekrardan doldurulabilir bir kartuşun içerisinde propilen glikol ve/veya gliserol içeren sıvıyı buharlaştıran düzeneklerdir. Buharlaştırılan sıvı içerisine nikotin ve çeşitli tatlar eklenebilmektedir . Elektronik sigara da, tütün sigarasındaki tütünün yanma işlemi olmamaktadır. E-sigara üreticilerine göre, kullananların soludukları buhar, CO (karbonmonoksit), tar ve sigaradaki diğer toksik materyallerin çoğunu içermemektedir. Kartuşlarında değişen miktarlarda nikotin (0-26 mg) bulunmaktadır.

E-sigarada alınan nikotin miktarını kullanıcı belirleyebilmekte, bazı kullanıcılar hiç nikotin içermemesini tercih edebilmektedirler. Farklı üreticiler tarafından üretilen ürünler genel olarak, inhale etmekle ucunun renk değiştirip değiştirmeme özelliği, tatlandırıcılar (tütün, mentol, çikolata, meyve, kahve) ve görünümleri açısından birbirinden farklılık göstermektedir. Ama tüm ürünlerin değişmeyen özellikleri, solüsyon içeren kartuş, kullanıcının inhalasyon yaparken kullandığı tüp ile bir pille çalışan solusyonü çekip ısıtan atomizer denilen parçadan oluşmasıdır. Bazı ürünlerde kartuş ve atomizer birleştirilerek kartomizer diye adlandırılan tek bir parça oluşturulmuştur. E-sigara cihazında, solusyon ısıtılarak veya titreştirilerek buhara dönüştürülmektedir.

Resim

Son bir kaç sene içinde, ülkemiz de dahil olmak üzere, adolesan popülasyonu da etkiler düzeyde tüm dünyada e-sigara kullanımı bir hayli yaygınlaştı. Tütün sigarasının tüketiminin azalmasını e-sigara kullanımının artmasına bağlayan, tütün endüstrisinin önde gelen üretici firmaları kendi e-sigara markalarını geliştirip piyasaya sürmeyi planlamaktadır. Erişkin kullanımı ABD, Almanya, İngiltere ve İtalya’da serbesttir. Finlandiya’da 1 Ocak 2012 tarihi itibarıyla tütün yasağı yasasına e-sigara da dahil edilmiştir. Nikotin içermeyen formların satışı ise serbesttir.

Türkiye’de de elektronik sigara kullanımı medyada geniş bir yer bulmuş, bu tercihin faydaları ve olası yan etkileri sorgulanmıştır. Sonunda T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından kullanımına sınırlama getirilmiştir. Yasaklamaya sebep olarak “nikotin içeren elektronik sigara ve kartuşlarının, alım yolu ve dozu dikkate alındığında, yüksek dozda nikotin alma, dolayısıyla bağımlılık yapma riskinin fazla ve sigarayı bıraktırıcı çalışmaları engelleyici olması” belirtilmiştir.Bundan sonra ürün yasa dışı kaçak yollarla piyasaya sürülmeye başlanmıştır. E-Sigara, kullanımı ve etkileri hakkında yapılan çalışmalar: Uluslararası literatüre yakından bakıldığında, e-sigara üzerine yapılan bilimsel araştırmaların sınırlı sayıda olduğu görülür.
 

Yapılan çalışmaları üç grupta incelemek mümkündür:

i) Anketler,
ii) Esigara kullanıcıları üzerinde yapılan, kullanımın etkilerinin çeşitli ölçüm metodlarıyla değerlendiren ve diğer nikotin kullanım şekilleriyle karşılaştıran klinik gözlemsel çalışmalar,
iii) E-sigaranın insan sağlığı üzerine oluşturabileceği potansiyel tehditler üzerine yapılan gözlemsel ve girişimsel çalışmalar.
i) Anketler: Kişilerin cihazı kullanma özellikleri, ürünü algılayışları, cihazın tütün sigarası kullanımı üzerine etkileri ve kullanımda şikayet edilen noktaları belirleyen anket çalışmaları şeklindedir. Bu anketlere katılan kişilerin çoğunluğu ABD, Kanada ve Avrupa’da yaşayan erkek kullanıcılardır. Çoğu çalışmada, katılımcılara esigara veya tütün sigarası bırakma internet sitelerindeki posta bağlantıları ve/veya e-sigara kullanıcılarına yönelik anket bağlantıları aracılığı ile ulaşılmıştır . Bu çalışmaların sonucunda e-sigarayı kullanım nedeni olarak % 38-45 oranında tütün sigarasını bırakmak veya bu sigaranın yaptığı hasarı azaltmak olarak bildirildiği bulunmuştur. Katılımcıların % 53-84’ü ürünü tamamen güvenli bulmamakla birlikte tütün sigarasına göre daha az zararlı bulduklarını belirtmişlerdir.

Bağımlılık varlığı ise tütün sigarasına göre daha az şiddette ve % 26-60 katılımcı tarafından bildirilmiştir .Görülen şikayetler yönünden yapılan sorgulamalarda en fazla oranda boğaz irritasyonu (% 25-27) ve ağızda kuruluk (% 20-26) şikayetlerinin bildirildiği dikkati çekmiştir. Ayrıca kuru öksürük, vertigo, başağrısı, bulantı, çenede ağrı, midede gaz, mide ağrısı, mide ekşimesi, hasta hissetme, kusma, terleme, diare, hıçkırık, el ve ayaklarda üşüme, çarpıntı gibi farklı şikayetler not edilmiştir.

Bir çalışmada boğaz yanmasının, nikotinli e-sigara kullanıcılarında nikotinsiz ürün kullanana göre ve aynı zamanda tütün sigarası kullananlarda sadece e-sigara kullananlara göre daha fazla oranda hissedildiği bulunmuştur . Esigara kullanımı ile tütün sigarasını bırakma farklı anketlerde % 31-96 oranlarında, azaltma ise % 25- 92 oranlarında bildirilmektedir. Bir çalışmada e-sigara kullanımı ile tütün sigarası içmeye karşı isteğin % 70 oranında azaldığı kaydedilmiştir. Oniki aylık izlem içeren bir anket çalışmasında ise, e-sigara kullanıcılarının % 6’sının bir ay sonra ve yeni bir % 6’sının ise bir yıl sonra tütün sigarasına döndüğü; % 22’sinin bir ay sonra, % 46’sının bir yıl sonra tütün sigarasını bıraktığı bulunmuştur.

Resim

Tütün sigarası ve e-sigarayı birlikte kullanmaya devam edenlerin tütün sigarası kullanım miktarında ilk bir ayda azalma olurken, bazal ile bir yıl sonraki değerlendirmeler arasında bir değişiklik belirlenmemiştir. E-sigaraya yeni başlayan katılımcıların bir ay sonra % 93’ü, bir yıl sonra ise % 81’inin e-sigara kullanmaya devam ettiği saptanmıştır. Son bir yıl içerisinde populasyon bazında esigaranın kullanım ve farkındalık oranları ile kullanım özellikleri konusunda büyük çaplı çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmalar sonucunda kullanım prevalansının bir yıl içerisinde ikiye katladığı bulunmuştur. İngiltere ve ABD’de kullanım prevalansı yaklaşık % 7, Kore’li adolesanlar arasında ise % 9.5 civarındadır21,23. Esigara farkındalık oranı ABD’de %70-75, İngiltere’de % 54, Kanada’da % 40, Avustralya’da % 20 civarında belirlenmiştir21,24. Katılımcılarda, esigaranın tütün sigarasını bırakmaya yardımcı olduğu düşüncesi % 45-85, tütün sigarasını azaltmaya yardımcı olduğu düşüncesi % 75, tütün sigarasına göre daha az zararlı olduğu düşüncesi % 53-80, tütün sigarasına göre daha az bağımlılık yapıcı olduğu düşüncesi % 26 oranlarında bulunmuştur.

İlk olarak e-sigaraya başlama ve çocuklarda kullanım yoka yakın, çok az oranda olarak belirlenmiştir. Yapılan anket çalışmalarının birtakım limitasyonları olduğu belirtilmektedir . Bunların en başlıcası ankete katılanların seçimi ile ilgilidir. Son zamanlarda yapılan büyük çaplı populasyon çalışmaları dışında; katılımcılar, daha çok e-sigara üreticilerinin internet sitelerini ziyaret eden ve/veya e-sigara bloglarını kullanan kişilerdir. Anketlere katılım oranı genelde düşüktür. Daha tarafsız internet sitelerinde, e-sigara kullanım sitelerine göre daha farklı sonuçlar alınabilmektedir. Katılımcıların e-sigarayı daha önce kullanıp bırakmış olma ihtimalleri başka bir limitasyondur. Ayrıca bu çalışmalarda tütün sigarasını bırakmanın tanımı tam olarak yapılmamıştır.

Resim



ii) E-sigara kullanıcıları üzerinde yapılan, kullanımın etkilerini çeşitli ölçüm metotlarıyla değerlendiren ve diğer nikotin kullanım şekilleriyle karşılaştıran klinik gözlemsel çalışmalar:
Tütün sigarasını bırakmakta, e-sigaranın diğer bırakma yöntemleriyle kıyaslamasını içeren ancak iki klinik çalışma bulunmaktadır. Bullen C ve arkadaşları, tütün sigarasını bırakmada esigaranın etkisini nikotin bandı ile karşılaştırmak üzere bir çalışma protokolü yayınladıktan sonra; Eylül 2013’te, 289 nikotinli e-sigara, 295 nikotin bandı ve 73 plasebo e-sigara kullanan kişi üzerinde etkileri altı ay izlem periyodlu prospektif bir çalışma yayınlamışlardır. Bu çalışmada esigaranın nikotinli veya nikotinsiz olarak tütün sigarasını bırakma konusunda nikotin bandı ile benzer şekilde orta derecede etkin olduğu sonucuna varılmıştır.

E-sigara ile gözlenen advers etkilerin az sayıda olduğu belirtilmiştir. Sigara bırakmayı hiç denememiş, bağımlılık düzeyi yüksek, 40 kişi üzerinde yapılan randomize, tek yönlü kör düzen dahilinde tütün sigarası, nikotinli e-sigara, nikotinsiz e-sigara ile nikotin inhalerinin etkilerinin değerlendirildiği karşılaştırmalı bir diğer çalışmada, yoksunluk semptomlarını en fazla tütün sigarasının azaltmakla birlikte nikotinli e-sigaranın nikotin inhalerine benzer şekilde sigara içme isteğini ve yoksunluk semptomlarını azalttığı, e-sigara içiminin nikotin inhalerine göre daha iyi tolere edildiği, daha az ağız-boğaz irritasyonuna sebep olduğu gözlenmiştir. Nikotinli e-sigara yoksunluk semptomlarını nikotinsize göre daha fazla azaltmakla birlikte, istatistiksel olarak bu azaltma anlamlı bulunmamıştır. Bu çalışmada kullanımdan sonra oluşan serum tepe noktasının, tütün sigarasında 14.3 dakikada 13.4 ng/ml, nikotinli esigarada 19.6 dakikada 1.3 ng/ml, nikotin inhalerinde 32 dakikada 2.1 ng/ml düzeyinde geliştiği saptanmıştır. Prospektif planlı altı aylık gözlem içeren ön çalışmada29, düzenli tütün sigarası içen ve bırakmaya niyeti olmayan 40 kişiye aynı marka esigara içirilmiştir. Başlangıçta ve dört, sekiz, 12 ile 24 haftalarda yapılan vizitlerde; ürün kullanımı, içilen tütün sigarası sayısı, ekspire edilen CO yönlerinden değerlendirmeler yapılmıştır. Katılımcılar, çalışma süresi boyunca günde 2-3 kartuş e-sigara kullanırken, tütün sigarası kullanımlarında ciddi azalma gözlenmiştir. Günlük içilen tütün sigarası sayısında, katılımcıların % 32.5’unda devam eden % 50 bir azalma, % 12.5’unda devam eden % 80 bir azalma görülürken; devam eden tütün sigarasını bırakma hali katılımcıların % 22.5’unda gözlendi.

Bu çalışmayla elde edilen sonuçlar, e-sigaranın tütün sigarasını bırakma yöntemi olarak umut verici bir yöntem olduğu şeklinde yorumlanmıştır. Bununla birlikte, çalışmanın az kişi üzerinde yapılmış olması, sigara kullanımının sadece katılımcıların bildirimi ile izlenmesi ile katılımcıların % 32.5’unun nedenleri bilinmeden çalışmadan ayrılması şeklinde limitasyonları bulunmaktadır. Caponnetto ve arkadaşları tütün sigarası içmeye devam eden bırakması zor olan psikiyatrik hasta gruplarında yaptığı iki çalışmada, e-sigara kullanımı ile tütün sigarasını bırakma veya azaltma yönünde başarılı sonuçlar elde edilmiştir.


Şizofrenik hasta grubunun % 50’sinde tütün sigarası kullanımında % 50 düşüş, % 14.3’ünde sigarayı bırakma; depresyonlu hastalarda ise altı ay boyunca tütün sigarasını bırakma durumu izlenmiştir. Elektronik sigara kullanıcılarında gözlenen yan etkiler, anket çalışmalarında belirtilene benzer olarak bulunmuştur. Bu yan etkilerin 24 haftalık kullanımdan sonra azaldığı gözlenmiştir. Goniewicz ve arkadaşları 31 farklı e-sigaraların nikotini buhara dönüştürme etkinliğini değerlendirmeyi amaçladıkları çalışmalarını, 16 farklı e-sigara markası üzerinde bir modifiye sigara içme makinesi kullanarak nikotini metanollü yıkama şişeleri ile absorbe edip gaz kromatografisi ile analize ederek gerçekleştirilmişlerdir. Onbeş esigara içimi (puff) 20 kez tekrarlanmış, oluşan aeresolde 0.5-15.4 mg aralığında nikotin oluştuğu tespit edilmiştir. Ortalama bir kartuştaki nikotinin % 50-60’ının buharlaştığı ve çoğu e-sigaranın ilk 150- 180 içim (puff) sırasında etkin olarak nikotin verdiği bulunmuştur. Etkin bir e-sigaranın 15 içimi (puff) ile inhale edilen nikotinin, tütün sigarasındakinden düşük olduğu anlaşılmıştır. Goniewickz ve arkadaşlarının yaptığı benzer başka bir çalışmada32 ise altı değişik ürün, ikişer örnek alınarak kartuşlardaki ve oluşan buharlardaki nikotin miktarları yönünden analiz edilmiştir. Kartuşların nikotin içeriğinin, aynı seri üretimliler arasında relatif standart deviasyonun % 12’si kadar varyasyon gösterdiği; beş markanın farklı seri üretimleri arasında ortalama farklılığın % 1-20 kadar değişkenlik, bir markada ise % 35 oranında değişkenlik gösterdiği saptanmıştır. Kartuşlardaki nikotinin % 10-81’inin buharlaştığı, 300 içim (puff) ile 2-15 mg nikotin salındığı, salınan nikotinin kartuştaki nikotin miktarı ile orantılı olmadığı bulunmuştur. E-sigaranın buharında oluşan nikotinin hiçbir zaman tütün sigarasındaki kadar yüksek olmadığı tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, İngiltere’de satılan e-sigaralar ile nikotin toksisitesi riskinin çok düşük olduğu, herhangibir marka esigara buharındaki nikotin konsantrasyonu değişkenliğinin düşük olduğu belirtilmiştir. E-sigaranın sigara içme isteği, yoksunluk belirtileri (depresyon, irritabilite, anksiyete, devamlı hareketlilik, açlık, düşük konsantrasyon) ve kognisyon üzerine etkileri ve etki mekanizmaları araştırmaya yönelik bir başka araştırmada, 86 sigara kullanan kişinin 1-2 saatlik mahrumiyet sonrası, 18 mg nikotinli e-sigara, 0 mg e-sigara (plasebo) veya sadece e-sigarayı tutan gruba ayrılıp yapılan değerlendirmelerinde; anksiyete yoksunluk semptomu yönünden beş dakikada, sigara içme isteğini azaltma ve diğer yoksunluk belirtileri yönünden 20 dakika sonrasında anlamlı bulgular bulunmuştur. Nikotinli veya nikotinsiz esigara kullananlarda, sadece e-sigarayı tutanlara göre sigara içme isteği ve yoksunluk belirtilerinde anlamlı azalma bulunmuştur.

Resim


Nikotinli ve nikotinsiz e-sigara kullanıcıları arasında ise bu açılardan kadınlarda anlamlı bir farklılık bulunmazken, erkeklerde nikotinli sigaranın anlamlı derecede üstün olduğu saptanmıştır. Bu sonuçlar, sigara içimine bağımlılıkta cinsiyetin önemli rol oynadığı; erkeklerin sigara içiminde nikotin, kadınlarda ise sensorimotor yönün aktif olduğu şeklinde yorumlanmıştır. Elde edilen bulgular, literatürde erkeklerin sigara bırakmada nikotin yerine koyma tedavileri ile daha başarılı bulunması şeklindeki sonuçlarla uyumlu olarak değerlendirilmiştir. Elektronik sigara kullanımından sonra 5-20 dakika arasında gerçekleştirilen kognitif testlerin sonucunda, nikotinli e-sigara kullanıcılarında nikotinsiz (plasebo) kullananlara göre daha uzun zaman için bilginin korunduğu, bir dikkat testinde (harf iptali testi) ise farklılık olmadığı gözlenmiştir. Çalışma limitasyonu olarak, değerlendirmenin kısa süreli tütün sigarası mahrumiyeti sonrası yapılması gösterilmektedir. Dawkins ve arkadaşları tarafından yapılan benzer bir çalışmada, 8-10 saatlik sigara mahrumiyeti sonrası, 20 tütün sigarası içen katılımcı 18 mg nikotinli ve plasebo (0 mg nikotin) e-sigara kullanmışlardır. Katılımcıların sigara içme istekleri, ruhi durum (mood) ve fiziksel semptomları kısa skalalarla değerlendirilmiş; Cambridge Prospektif Hafıza Testi kullanılarak prospektif hafızaları ölçülmüştür. Sonuç olarak plasebo ile karşılaştırıldığında, nikotinli e-sigaranın sigara içme isteği, tütün yoksunluk semptomlarını azaltırken zamana dayalı prospektif hafızayı güçlendirdiği, fakat olaya bağlı prospektif hafıza üzerine bir etkisi olmadığı belirlenmiştir. Bu bulgu nikotinin performansı stratejik, efora bağlı durumda artırması, otomatik işlemlemeyi artırmaması ile uyumlu olarak değerlendirilmiştir.

E-sigaranın tütün sigarasından alınan nikotinin bazı etkilerini karşılayabileceği, bu yüzden tütün sigarasını bırakmada önemli bir potansiyel olduğu şeklinde yorum yapılmıştır. Sonuç olarak, bu çalışmalarda e-sigaranın tütün sigarasını bırakmada önemli bir potansiyel taşıdığı fikir birliğine varılmakla birlikte, bu bağlamda diğer nikotin yerine koyma tedavileri ile karşılaştırılması tam net değildir. Kullanıcıların bildirdikleri ve gözlenen yan etkiler minör düzeydedir.


 iii) E-sigaranın insan sağlığı üzerine oluşturabileceği potansiyel tehditler üzerine yapılan gözlemsel ve girişimsel çalışmalar: FDA (American İlaç Derneği) 2011 yılında sonuçlarını yayınladığı, e-sigaranın içeriği üzerine yaptığı analizlerde, iki önde gelen markanın kartuşlarında çok küçük miktarlarda karsinojenik tütüne özgü nitrozamin ve 18 kartuş solüsyonunun birinde insanlara toksik olan dietilen glikol saptamıştır. Ayrıca bir içimdeki nikotin miktarı aynı olarak belirtilen ürünlerde farklı miktarlarda nikotin varlığı ile nikotini olmadığı belirtilen bir üründe çok az miktarda nikotin bulunduğunu tespit etmiştir. Bu sonuçları yazısında tartışan Cahn Z ve Siegel M (2) ise e-sigarada FDA tarafından bulunan tütüne özgü nitrozamin miktarının tütün sigarasındakinden çok düşük olduğunu ve FDA tarafından onaylanan NicoDerm’de bulunan toplam miktara benzer olduğunu vurgulamıştır. Yine FDA tarafından saptanan dietilen glikol varlığının önemli olmakla birlikte 18 solüsyonun sadece birinde saptandığına dikkati çekmiştir. E-sigaranın içimi sırasında kartuş ve içeriğinin ısınması ile birtakım kimyasal reaksiyonlar olabilmesi ve sonuçta zararlı maddeler oluşabilmesi olasılığına yönelik, 12 değişik marka e-sigara ile referans ürün olarak tıbbi nikotin inhalerinin oluşturduğu buharların incelendiği çalışmada; potansiyel toksik ve karsinojenik bileşikler (karboniller, uçucu organik bileşikler, nitrozamin ve ağır metaller) buhardan katı veya sıvı halde ekstrakte edilerek kromatografik ve spektroskopik yöntemlerle analiz edilmiştir. Sonuçta e-sigara markası ile değişiklik gösteren şekilde, tütün sigarasında bulunandan 9-450 kere daha az, çoğu durumda referans ürünle benzer olarak eser miktarda bazı toksik maddeler (formaldehit, asetaldehit, akrolen, toluen, nitrosononikotin) saptanmıştır.


Başka bir çalışmada, e-sigaranın oluşturduğu aeresolün içinde partiküllerin olduğu tespit edilip bunların belirlenmesi ve ölçümü için yöntemler açıklanmıştır. Sıvı ünitesi ile ısıtma ünitesinin birleşimi şeklinde kartomizer ünitesi olan e-sigaranın kartomizer sıvısı ve aeresolünü, ışık ve elektron mikroskopisi, sitotoksisite testi, X- Ray mikroanalizi, partikül sayımı ve induktif olarak eşleştirilmiş plazma optik emisyon gibi çeşitli yöntemlerle inceleyen çalışmada, kartomizer sıvısı ve oluşan aeresolünde bazı toksik ajanlar bulunmuştur. Kartomizer sıvısında bakır ve teneke bulunmuş, bulunan bakırın insan pulmoner fibroblastlarına toksik olduğu gözlenmiştir. Aeresolde ise teneke, gümüş, demir, nikel, aluminyum ve silikat partikülleri saptanmıştır. Bu partiküllerin çoğunun respiratuar stres hastalığına yol açma potansiyeli bulunmaktadır. Aeresolde saptanan elementlerin çoğu (11 elementin 9’u) tütün sigarasında bulunandan daha yüksek veya eşit miktarlarda tespit edilmiştir. Yazarlar sonuçta, bu saptanan maddelerin e-sigara kullanıcıları ve çevresindekilerin sağlığı üzerine etkilerinin incelenmesi ile e-sigaranın tasarımı ve imalatında kalite kontrolünün artırılması gerektiğini vurgulamışlardır. Sitotoksisite üzerine yapılan bir çalışmadaise 40 farklı e-sigara kartuş sıvısı incelenmiş; sadece bir markanın ürünlerinde insan embriyonik kök hücre ve fare nöral kök hücrelerine karşı sitotoksisite oluştuğu bulunurken, insan pulmoner fibroblast hücrelerine karşı ise bir sitotoksisite saptanmamıştır. Yapılan kimyasal analizler sonucu; bulunan sitotoksisitenin nikotine bağlı olmadığı, sıvıyı tatlandıran kimyasalların sayı ve konsantrasyonuna bağlı olduğu sonucuna varılmıştır. Bu sıvıların prenatal etkilerini daha detaylı değerlendirmek üzere çalışmalar yapılması gerekliliğine dikkat çekilmiştir.


E-sigaranın kan parametreleri üzerine etkisini değerlendiren bir çalışmada, tütün sigarası içen veya hiç içmemiş grupta, aktif veya pasif e-sigara kullanımının kan parametreleri üzerinde herhangibir değişikliğe neden olmadığı görülmüştür. Tütün sigarası içen veya hiç içmemiş grupta; hem aktif, hem de pasif tütün sigarası içiminin ise en az bir saat boyunca beyaz küre, lenfosit ve granulosit sayımını artırdığı gözlenmiştir. E-sigaranın pulmoner etkileri üzerine yapılan bir çalışmada, beş dakika e-sigara içen grupta kontrol grubuna (kartuşsuz e-sigara içen) göre toplam respiratuar impedansta (5 Hz) ve flow respiratuar impedansta (5, 10, 20 Hz) anlamlı artış olduğu bulunmuştur. Bazal ölçümleri de dikkate alarak yapılan analiz sonucu ise, e-sigara içiminin ekspire edilen NO (nitrikoksit) oranında anlamlı azalma ile respiratuar impedans, rezistans ve tüm periferik havayolu rezistansında anlamlı artış meydana getirdiği gözlenmiştir. E-sigara içiminde tütün sigarasında olduğu gibi kısa dönemde advers etkiler bulunduğu, uzun dönem etkilerin araştırılması gerektiği sonucuna varılmıştır. E-sigaranın pasif içiciliği olup olmadığı ise bir çalışma ile araştırılmıştır. Bu çalışmada, e-sigara içiminin gerçeğe yakın bir şekilde havada oluşturduğu maddeler sekiz m3 emisyon test çemberi ve ekspire edilen karışım küçük çemberlerde toplanarak analiz edildiğinde; tütün sigarasına göre çok az miktarda uçucu organik bileşikler (Propanediol, propanetriol, diasetin) ile daha ince ve daha düşük konsantrasyonlarda ince partiküllerin varlığı belirlenmiştir. Cihazın kullanımıyla havaya salınan buhar ile ekspire edilen havadaki içeriklerin ve konsantrasyonların farklı olması, akciğerlerde solunan buharın muhtemelen depolanma ve buharlaşma gibi mekanizmalarla değişime uğradığını düşündürmektedir.


Sonuç olarak, çok küçük madde miktarıyla da olsa pasif e-sigara içiminin bulunduğu belirtilerek bu konuda araştırmaların artırılması gerektiği bildirilmiştir. Kırkbeş dakika boyunca tütün sigarası ve farklı miktarlarda nikotin içeren e-sigara içiminin kardiovasküler etkilerini kontrollü olarak (yanmayan sigara ile) aynı kişi grubunda tekrarlayıcı olarak değerlendiren çalışmada tütün sigarası ile plazma nikotin, CO konsantrasyonu, kalp hızının beş dakika içersinde anlamlı olarak artarken, e-sigara veya yanmayan sigara içimi ile bir değişiklik göstermediği gözlenmiştir. Aynı çalışmada ayrıca, 60 dakika boyunca tekrarlayıcı şekilde, katılımcılarda subjektif etkiler değerlendirilmiş; tütün sigarasında daha fazla olmak üzere tütün sigarası ve e-sigara içiminin yoksunluk semptomları üzerine azaltıcı etkisi olduğu sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, bu çalışmalarda genel olarak esigara tütün sigarasından daha güvenilir olarak gözlenmekle birlikte birtakım potansiyel tehditler taşıdığı belirtilmektedir.

Sonuç: Tütün sigarasını bırakmak veya zararlı etkilerinden kaçınmak üzere dünyada yaygın kullanım alanı bulmuş olan ve kullanımı giderek yaygınlaşan e-sigaranın, tütün sigarasını bıraktırma ve sağlık üzerine olan etkileri konusundaki çalışmalar henüz yeterince değildir. Tütün kontrolü konusunda e-sigaranın yeri henüz belirsizdir. Bu konuda yapılacak yayınlara birey ve toplum düzeylerinde ivedilikle gerek duyulmaktadır. Türkiye de bu konudaki çalışmalara Köseoğlu ve ark. Cukurova Medical Journal en azından deneysel düzeyde çalışmalarla katkı verebilir.

Emel Köseoğlu , 1
Fatih Uğur , 2
Recep Saraymen , 3
Halit Canatan , 4
Abdulhakim Coşkun , 5
Mehmet Bilgen , 6

1 Erciyes Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Nöroloji Ana Bilim Dalı,
2 Anestezi Ana Bilim Dalı,
3 Biyokimya Ana Bilim Dalı,
4 Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı,
5 Radyoloji Ana Bilim Dalı,
6 Biyofizik Ana Bilim Dalı, KAYSERİ

Resim

Ek Resimler

Bu içerik 07.06.2017 tarihinde yayınlandı ve toplam 12840 kez okundu.

Yorumlar (1)

  • Yararlı bilgiler için teşekkürler normal sigarada 4. 000 zehir var e-sigara da nikotin var ki patlıcanda olsun patates de olsun domates de olsun bunlarda da nikotin vardır zararı normal sigaraya göre %2 3 ancadır. Ama şunu da bilmek gerek elektronik sigaranın yan etkileri de var bizzat kendimde gördüğüm 1-baş ağrısı yapıyor 2-dişleri ağrıtıyor 3-nefes darlığı yapıyor bunlarında zamanla çözümünü bulacağız allah'ın izniyle 4. 000 zehir yerine bu 3 yan etki daha diyalektik geliyor insana =)

YENİ YORUM YAP

Yorum Yap

İşlemin sonucunu giriniz.

Benzer İçerikler